Munnekezijl is een komdorp dat in de late Middeleeuwen is ontstaan bij de in 1476 door de cisterciënzer monniken van Gerkesklooster geslagen sluis in de Lauwers die het door hen ingedijkte land moest beschermen.

De sluis is een paar keer verlegd en vernieuwd. Er is aan het einde van de 16de eeuw een verdedigingsschans aangelegd. De bouw van de huidige sluis in 1741 vormde een onderdeel in de verbetering van het Zijldiep en Munnekezijlsterried.
In de jaren 1874/’77 is de dijk van Nitterhoek en Zoutkamp aangelegd en zo werden de dijken bij Munnekezijl slaperdijken en had de sluis geen zeekerende functie meer.

In 1882 werd iets oostelijker ter bevordering van de afwatering een stroomkanaal gegraven en een grote spuisluis aangelegd. Deze indrukwekkende sluis bestaat uit elf afsluitbare stroomgaten en aan de buitenzijde een van steunberen voorziene hoge keermuur. Aan de binnenzijde is een brug over de stroomgaten gelegd.

De nederzetting die zich ten westen van de sluis ontwikkelde, is, ondanks dat er in 1665 al een kerk werd gesticht, lang een buurschap onder Burum gebleven.

Munnekezijl maakt nu deel uit van de Friese gemeente Kollumerland c.a.
De naam van de gemeente is afgeleid van het dorp Kollum, de hoofdplaats.
De toevoeging ‘Nieuwkruisland’ verwijst naar het gelijknamige gebied, dat door inpoldering in de 16e eeuw (1580) aan het grondgebied van de gemeente werd toegevoegd (de dorpen Kollumerpomp, Munnekezijl en Warfstermolen).

De afkorting ‘c.a.’ in de naam staat voor ‘cum annexis’, oftewel ‘met bijbehoren’.

" De Heks
van Munnekezijl " :
Griet Koenes